|
|
| KRONOLOJİ |
1881-1938
19 Mayıs 1881 - Ali Rıza Efendi ile Zübeyde Hanım'ın
"MUSTAFA" adını verdikleri çocukları, Selanik
Kasımiye Mahallesi, Islahane Caddesi'ndeki evde,
bugün müze olarak kullanılan iki katlı pembe evde
dünyaya geldi.
1888-1893 - Mustafa çok kısa bir süre Mahalle
Okulu'nda okuduktan sonra, modern eğitim yapan Şemsi
Efendi İlkokulu'nu bitirdi. Babası ölünce, annesiyle
dayısının çalıştığı çiftliğe gitti. Orada tarla
bekledi, daha sonra annesiyle Selanik'te oturan
teyzesinin yanına döndü. Burada kısa bir süre
Mülkiye Hazırlık Okulu'na devam etti.
1893 - Küçük Mustafa, Selanik Askeri Okulu'na
(rüştiye'ye) girdi. Sınıfta aynı adı taşıyan
Matematik Öğretmeni Mustafa, sınıf birincisi olan
küçük Mustafa'nın adını "Mustafa Kemal" olarak
değiştirdi.
1906 - Mustafa Kemal, Manastır Askeri Okulu'na
(idadiye) girdi.
13 Mart 1899 - Mustafa Kemal, İstanbul'da Harp
Okulu'na girdi.
10 Şubat 1902 - Mustafa Kemal, Harp Okulu'ndan mezun
oldu. Kurmay Okulu'nda öğrenci iken tarihsel
konulara ilgi duydu. Bu sıralarda kimi
arkadaşlarıyla el yazısı bir dergi çıkardı.
11 Ocak 1905 - Mustafa Kemal, Harp Akademisi'nden
Kurmay Yüzbaşı rütbesi ile mezun oldu. Merkezi
Şam'da bulunan 5. ordu emrine verildi.
1906 - Mustafa Kemal, arkadaşlarıyla Şam'da "Vatan
ve Hürriyet Cemiyeti'ni" kurdu.
1907 - Mustafa Kemal, gizlice Selânik'e giderek, bu
cemiyetin orada bir şubesini açtı.
1909-1910
13 Nisan 1909 - Mustafa Kemal, Selanik'te bulunduğu
sırada, İstanbul'da, 31 Mart Olayı oldu. Mahmut
Şevket Paşa komutasındaki Hareket Ordusu,
Selanik'ten İstanbul'a yürümeye başladı. Mustafa
Kemal, bu ordunun kurmaybaşkanı idi.
22 Eylül 1909 - Mustafa Kemal, Selanik'te toplanan
İttihat ve Terakki Kongresi'ne katıldı. Burada
yaptığı konuşmada: "Devletin iç ve dış tehlikelere
karşı koyabilmesi için güçlü bir orduya ve partiye
ihtiyacı bulunduğunu, fakat bunların ayn ayrı
çalışması gerektiğini" söyledi. Bu görüşünden dolayı
ittihatçılarla arası açıldı.
1910-1911
1910 - Mustafa Kemal, Arnavutluk isyanının
bastırılmasında kurmay başkanı olarak görev yaptı.
Aynı yıl içinde, Fransız ordularının manevralarını "
izlemek üzere bir askerî heyetle Fransa'ya gitti.
13 Eylül 1911 - Mustafa Kemal, İstanbul'daki
Genelkurmay Karargâhı'nda görevlendirildi.
5 Ekim 1911 - Mustafa Kemal, Tobruk'ta ve Derne'de
italyanlara karşı savunma savaşlarına katıldı.
27 Kasım 1911 - Mustafa Kemal, Trablusgarp'ta
bulunduğu sırada
binbaşılığa terfi etti.
1912-1913
9 Ocak 1912 - Mustafa Kemal, Trablus-İtalyan-Osmanlı
Savaşı'nda Tobruk saldırısını başarıyla yürüttü.
8 Ekim 1912 - Mustafa Kemal, Balkan Savaşı'nın
çıkması üzerine anavatana dönerek, Bolayır'da
kurulan kolordunun harekât şubesi müdürlğüne
getirildi.
25 Kasım 1912 - Mustafa Kemal, Çanakkale Boğazı
Kuvayı Birlikleri Harekât Şubesi Müdürlüğü'ne
atandı.
1913 - Mustafa Kemal, Kolordu Kurmay Başkanı olarak
Edirne'nin kurtarılmasına katıldı.
1914-1915
1 Mart 1914 - Mustafa Kemal, yarbaylığa terfi etti.
2 Şubat 1915 - Mustafa Kemal Eceabat (Maydos)'ta
bulunan 19. Tümen Komutanlığı'na atandı,
18 Mart 1915 - İngiliz ve Fransızların büyük bir
donanma ile Çanakkale Boğazı'nı zorlamaları üzerine.
Mustafa Kemal, burada düşman birliklerini denize
dökerek Çanakkale Deniz Zaferi'ni kazandı.
25 Nisan 1915 - Mustafa Kemal komutasındaki Türk
birlikleri, Arıburnu'nda çıkarma yapan ingiliz ve
Anzaklar'ın saldırılarını durdurdu.
1 Haziran 1915 - Mustafa Kemal, Albaylığa terfi
etti.
8/9 Ağustos 1915 - Mustafa Kemal, Anafartalar
Komutanlığı'na atandı. 10 Ağustos'ta düşmanı
yenilgiye uğratü.
17 Ağustos 1915 - Mustafa Kemal, Kireçtepe Zaferi'ni
kazandı.
21 Ağustos 1915 - Mustafa Kemal, ikinci Anafartalar
Zaferi'ni kazandı.
19 Aralık 1915- Düşmanlar sayısız ölü bırakarak, bir
daha dönmemek üzere gittiler.
1916-1917
14 Ocak 1916 - Mustafa Kemal, Edirne'de bulunan
16.Kolordu Komutanlığı'na atandı.
1 Nisan 1916 - Mustafa Kemal, Tuğgeneralliğe terfi
etti.
6/7 Ağustos 1916 - Mustafa Kemal. 7. Ordu Komutanı
iken, 18 Martta 2. Ordu Komutanhğı'na getirildi.
5 Temmuz 1917 - Mustafa Kemal, 7. Ordu Komutanhğı'na
atandı.
20 Eylül 1917 - Mustafa Kemal, 7. Ordu Komutanı iken
memleketin ve ordunun durumunu açıklayan tarihsel
bir rapor hazırladı.
15 Aralık 1917 - Mustafa Kemal, Veliaht Vahdettin'le
Almanya'ya gönderildi.
5 Ocak 1918 - Mustafa Kemal, Almanya'dan geri döndü.
16 Ağustos 1918 - Mustafa Kemal, yeniden 7. Ordu
Komutanhğı'na getirildi. Düşmana karşı Halep'in
kuzeyinde bir savunma hattı kurdu.
26 Ekim 1918 - Halep yakınlarında düşman saldırısını
durdurdu.
31 Ekim 1918 - Mustafa Kemal, Limon Fon Sanders'ten
Yıldırım Orduları Komutanhğı'nı teslim aldı.
13 Kasım 1918 - Mustafa Kemal, İstanbul'a döndü. 228
21 Kasım 1918 - Mustafa Kemal, Fethi Bey'le (Okyar)
İstanbul'da Mimber Gazetesi'ni çıkarttı.
1919
20 Nisan 1919 - Mustafa Kemal, 9. Ordu
Müfettişliği'ne atandı.
30 Nisan 1919 - Mustafa Kemal, 9. Ordu Müfettişi
olarak Anadolu'ya tayin edildi.
15 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal, Vahdettin'le görüştü.
16 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal, Bandırma Vapuru'yla
İstanbul'dan Samsun'a hareket etti.
19 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal, Salı günü sabah saat
sekizde Samsun'a çıktı.
28 Mayıs 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Havza'da yayınla
dığı genelge ile Kurtuluş Savaşı'm başlattı.
21/22 Haziran 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Amasya'da
millî mücadeleyi başlatan, "Amasya Genelgesi"ni
yayınladı.
25 Haziran 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Amasya'dan
Sivas yoluyla Erzurum'a hareket etti.
3 Temmuz 1919 - Mustafa Kemal Paşa, "Doğu İlleri
Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" toplantısına katılmak
üzere Erzurum'a geldi.
8 Temmuz 1919 - Mustafa Kemal Paşa, çok sevdiği
askerlik mesleğinden istifa etti. Türk ulusunun bir
kişisi olarak vatanı ve ulusu kurtarmak için çalış
malara başladığını açıkladı.
23 Temmuz 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Erzurum
Kongresi'nde, Temsil Heyeti Başkanlığı'na seçildi.
Bu toplantıda, "Misak-ı Millî Kararları" kabul
edildi.
4 Eylül 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Sivas Kongresi
Başkanlığı'na seçildi.
11 Eylül 1919 - Mustafa Kemal, Anadolu ve Rumeli
Müdaffa-i Hukuk Cemiyeti Temsil Heyeti Başkanlığı'na
seçildi.
12 Eylül 1919 - Mustafa Kemal, illere ve
komutanlıklara, İstanbul Hükümeti ile her türlü
haberleşmenin kesildiğini bildirdi.
20/22 Ekim 1919 - Mustafa Kemal Paşa'nın Amasya'da
İstanbul Hükümeti temsilcileri ile görüştü ve Amasya
Protokolü'nü imzaladı.
7 Kasım 1919 - Mustafa Kemal, Erzurum'dan
milletvekili seçildi.
27 Aralık 1919 - Mustafa Kemal Paşa, Temsil Heyeti
ile Sivas üzerinden Ankara'ya geldi.
28 Aralık 1919 - Mustafa Kemal Paşa'nın
Ankara'lılarla yaptığı konuşmada: "Vatanı düşman
istilâsından mutlaka kurtaracağız. Fakat vazifemiz
bununla bitmeyecektir. Medenî milletler arasında
yerimizi alacağız." diyordu.
1920
10 Ocak 1920 - "Hâkimiyet-i Milliye" Gazetesi
Ankara'da kuruldu.
12 Ocak 1920 - Meclis-i Mebusan İstanbul'da
toplandı.
28 Ocak 1920 - "Misak-ı Millî", Meclis-i Mebusan'ın
İstanbul'da yaptığı gizli toplantıda kabul edildi.
16 Mart 1920 - Mustafa Kemal Paşa, İstanbul'un
İtilâf Devletleri tarafından işgalini. İstanbul
Hükümeti'ne ve bütün devletlere gönderdiği bir yazı
ile protesto etti.
19 Mayıs 1920 - Mustafa Kemal Paşa, Anadolu'ya geçen
Osmanlı milletvekillerine bir çağrıda bulunarak,
olağanüstü yetkilere sahip ve ulusun gerçek
iradesini temsil edecek bir meclisin Ankara'da
toplanmasını istedi.
23 Nisan 1920 - Mustafa Kemal Paşa, Ankara'da Hacı
Bayram Camii'nde kılınan Cuma namazından sonra
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açtı.
24 Nisan 1920 - Mustafa Kemal Paşa, Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına seçildi.
11 Mayıs 1920 - Mustafa Kemal Paşa, istanbul'da
toplanan bir Divan-ı Harp tarafından idam cezasına
varptınldı. Bu karar, 24 Nisan 1920 günü padişah
tarafından onaylandı.
10 Ağustos 1920 - istanbul Hükümeti ile itilâf
Devletleri arasında, Türkiye'yi parçalayan ve
bağımsızlığımızı sona erdiren SEVR ANTLAŞMASI
imzalandı.
13 Eylül 1920 - Halkçılık programı, Mustafa Kemal
Paşa tarafından TBMM'sinde okundu.
29 Eylül 1920 - TBMM'si kuvvetleri, Sarıkamış'ı
düşman istilâsından kurtardı.
30 Ekim 1920 - TBMM'si kuvvetleri, Kars'ı düşman
işgalinden kurtardı.
8/9 Aralık 1920 - Ali Fuat (Cebesoy) Paşa, Moskova
Büyükelçiliğine; Genelkurmay Başkanı İsmet Bey
(İnönü) de Batı Cephesi Komutanlığı'na atandı.
2/3 Aralık 1920 - Türkiye-Ermenistan arasındaki
sınırı çizen belge, TBMM'si ile Rusya arasında
yapılan Gümrü Antlaşmasıyla tespit edildi.
5 Aralık 1920 - Mustafa Kemal Paşa, istanbul'dan
gelen Osmanlı delgeleıi ile (izzet ve Salih Paşalar)
Bilecik Tren fstasyonu'nda görüştü.
25 Aralık 1920 - Mustafa Kemal Paşa; "Hiçbir kimse,
hiçbir neden ve sebeple Ankara'daki Hükümet'in
bilgisi olmadan kuvvet toplamaya yetkili değildir,
"bildirisini yayınladı.
29 Aralık 1920 - Kuva-i Seyyare Komutanı Çerkez
Ethem ve arkadaşlarının ulusal otoriteye karşı
oldukları anlaşıldı.
10 Ocak 1921 - Yunanlılarla yapılan Birinci inönü
Savaşı'nda, Mustafa Kemal Paşa, inönü'ye çektiği bir
telgrafta: "... Bu başarının kutsal topraklarımızı
düşman istilâsından tamamiyle kurtaracak olan kesin
zafere bir hayırlı başlangıç olmasını Allah'dan
dilerim., "diyordu.
20 Ocak 1921 - Yeni Türk Devleti'nin ilk Anayasası
kabul edildi.
12 Mart 1921 - Mehmet Akif'in yazdığı İstiklâl
Marşı, TBMM'si tarafından millî marş olarak kabul
edildi.
16 Mart 1921 - TBMM'si ile Rusya arasında "Moskova
Antlaşması" imzalandı.
1Nisan 1921 - Yunanlılara karşı İkinci İnönü Zaferi
kazanıldı. Mustafa Kemal Paşa, ismet İnönü'ye
çektiği telgrafta: "Siz orada yalnız düşmanı değil,
ulusun makûs talihini de yendiniz." diyordu.
10 Mayıs 1921 - Mustafa Kemal Paşa'nın önerisiyle,
TBMM'sinde "Anadolu ve Rumeli Mûdafaa-i Hukuk Grubu"
kuruldu; Mustafa Kemal, bu grubun
başkanlığına seçildi.
21 Haziran 1921 - Mustafa Kemal Paşa. Fransız elçisi
F. Boullion ile Ankara'da görüştü.
5 Ağustos 1921 - TBMM'si tarafından-geniş yetkilere
dayalı üç aylık süre ile Mustafa Kemal Paşa'ya
Başkomutanlık yetkisi verildi. Bunun üzerine
kürsüye gelen Başkomutan Gazi Mustafa Kemal, yaptığı
konuşmada şöyle diyordu: "Efendiler., düşmanı
kesinlikle yeneceğimize dair olan güvenim bir dakika
olsun sarsılmamıştır. Bu dakikada, bu gönül dolusu
güvenimi, yüksek
heyetinize karşı, bütün millete karşı ve bütün âleme
karşı ilân ederim".
23 Ağustos 1921 - Bu tarihte 22 gün ve 22 gece süren
Sakarya Meydan Savaşı başladı. Başkomutan, or-duya
yayınladığı bir emirde: "Müdafaa hattı yoktur;
müdaffa sathı vardır. O satıh bütün vatandır.
Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla
ıslanmadıkça terk olunamaz." diyordu.
19 Eylül 1921 - Mustafa Kemal Paşa'ya TBMM
tarafından "Mareşallik ve Gazi" unvanı verlidi.
20 Ekim 1921 - Fransa Hükümeti'nin Ankara
Hükümeti'ni tanıması ve Fransa, Türkiye arasında
Ankara Antlaşması'mn imzalanması.
5 Ocak 1922 - Fransızların çekilmesiyle Türk
Ordusu'nun Adana'ya girişi.
26 Ağustos 1922 - Mustafa Kemal Paşa, Büyük
Taarruz'u, Kocatepe'den saat 05.30'da topçu ateşiyle
başlattı.
30 Ağustos 1922 - Mustafa Kemal Paşa, Dumlupınar'da
Yunan ordusunu kesin yenilgiye uğrattı.
Başkomutanlık Meydan Savaşı'nı kazandı.
30/31 Ağustos 1922 - Kütahya kurtuldu. Belediyeye
Türk Bayrağı çekildi.
1 Eylül 1922 - Mustafa Kemal Paşa'nın Başkomutanlık
emri: "Ordular! İlk hedefiniz Akdenizdir, ileri!"
2 Eylül 1922 - Yunan askeri birlikleri komutanı
General Trikopis ile Digenis esir alındı. Ertesi
günü Mustafa Kemal'in huzuruna getirildiler.
9 Eylül 1922 - Türk ordusu İzmir'e girdi. Türk
Bayrağı Kadife Kale'ye çekildi.
10 Eylül 1922 - Başkomutan Gazi Mustafa Kemal
İzmir'e geldi. Aynı gün Türk Ordusu, Bursa'yı
düşmandan geri aldı.
3 Ekim 1922 - Mudanya Konferansı toplandı. Bu
tarihte Batı Cephesi Komutanı ismet Paşa, İngiltere
delegesi General Harrington, Fransız delegesi
General Charpy ile İtalyan delegesi General Monbelli
bir araya geldiler.
11 Ekim 1922 - Mudanya Ateşkesi imza edildi.
1 Kasım 1922 - Mustafa Kemal'in emriyle, TBMM'si
tarafından saltanat kaldırıldı.
17 Kasım 1922 - Vahdettin, İngiliz savaş gemisi
Malaya ile İstanbul'dan ayrıldı.
20 Kasım 1922 - Lozan'da barış görüşmelerinin
başlaması.
25 Kasım 1922 - Edirne'deki düşman yönetiminin
TBMM'si Hükümetine geçmesi.
26 Kasım 1922 - Çanakkale'deki yönetimin TBMM'si
Hükümeti'ne geçmesi.
2 Aralık 1922 - Anadolu'daki yenilgileri nedeniyle
Yunan hükümet üyeleri ile Yunan orduları başkomutanı
Hacıanesti Atina'da idam edildi.
1923 - 1924
14 Ocak 1923 - Mustafa Kemal Paşa'nın annesi Zübeyde
Hanım, İzmir'de öldü.
20 Ocak 1923 - Mustafa Kemal Paşa, Lâtife Hanım'la
evlendi. 5 Ağustos 1925 günü boşanarak ayrıldılar.
4 Şubat 1923 - Lozan Konferansı, önemli görüş
ayrılıkları nedeniyle kesildi.
17 Şubat 1923 - Mustafa Kemal Paşa'mn emriyle
İzmir'de ik kez "Türkiye İktisat Kongresi" toplandı.
23 Nisan 1923 - 4 Şubat'ta kesilen Lozan
Konferansı'nın yeniden başlaması.
24 Temmuz 1923 - Lozan Barış Antlaşması imzalandı.
13 Ekim 1923 - Çıkarılan bir yasayla Ankara, Hükümet
merkezi yapıldı.
29 Ekim 1923 - Anayasa değişikliği yapılarak
Cumhuriyet ilân edildi. Gazi Mustafa Kemal, meclisin
gizli oylamasında, oybirliği ile Cumhurbaşkanlığına
seçildi.
3 Mart 1924 - Eğitimi birleştiren yasa kabul edildi.
Halifelik kaldırıldı. Osmanlı hanedanı Türkiye
Cumhuriyeti sınırları dışına çıkartıldı.
20 Nisan 1924 - Yeni Anayasa (Teşkilât-ı Esasiye
Kanunu) kabul edildi).
1925-1926
13 Şubat 1925 - Doğu'da Şeyh Sait isyanı başladı. 13
Mayıs 1925 tarihinde bu isyan kesin olarak
bastırıldı.
27 Ağustos 1925 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal,
şapka ile inebolu Türk Ocağı'na geldi. Kastamonu
gezisi boyunca giysi yeniliği hakkında konferanslar
verdi, toplantılar yaptı.
2 Eylül 1925 - Tekke, zaviye ve türbeler kapatıldı.
Din görevlileri hakkında giysi değişikliği ile
ilgili kararname çıkarıldı.
25 Kasım 1925 - Şapka Kanunu onaylanarak yürürlüğe
girdi.
30 Kasım 1925 - Tekke, zaviye ve türbelerde çalışan
kişilerin tüm unvanları bir yasa çıkartılarak
yasaklandı.
26 Aralık 1925 - Bir yasa çıkartılarak uluslararası
saat ve takvim kabul edildi.
17 Şubat 1926 - Medenî Kanun kabul edildi. Türk
kadını medenî haklara kavuştu. Çok evlilik
yasaklandı. Hukuk düzenimiz çağdaşlaştınldı.
20 Mayıs 1926 - İlkokul öğretmenleri hakkında yasa
çıkartıldı.
5 Haziran 1926 - Türkiye, ingiltere ve Irak
arasında, Türk-Irak sınırını belirten antlaşma
imzalandı.
15/6 Haziran 1926 - Gazi Mustafa Kemal Paşa'ya
izmir'de suikast düzenlendi. Eylemi düzenleyenler
yakalanarak idam edildi. Bu üzücü olaydan sonra Gazi
Mustafa Kemal, Türk Ulusu'na yayınladığı bir
duyuruda şöyle diyordu: "Benim naçiz vücudum bir gün
elbet toprak o lacaktır; fakat, Türkiye Cumhuriyeti
ilelebet payidar kalacaktır".
3 Ekim 1926 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal'in
ilk heykeli, İstanbul Sarayburnu'na dikildi.
1927- 1928
15/20 Ekim 1927 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal
Büyük Söylev'ini okudu.
1Kasım 1927 - Gazi Mustafa Kemal Paşa, ikinci kez
Cumhurbaşkanı seçildi.
4 Kasım 1927 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal
Paşa'nın ikinci heykeli, Ankara Etnografya Müzesi
önüne dikildi.
28 Ekim 1927 - Türkiye'de ilk kez nüfus sayımı
yapıldı. O tarihteki nüfusumuzun 13 milyon 650.000
olduğu belirlendi.
10 Nisan 1928 - Anayasa değişikliği yapılarak
Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Lâik bir devlet haline
getirildi.
24 Mayıs 1928 - Uluslararası rakamların
kullanılmasıyla ilgili yasa çıkartıldı.
28 Mayıs 1928 - "Millet Mektepleri" açıldı. Türk
vatandaşlığı yasası çıkartıldı.
1 Kasım 1928 - Yeni Türk Harfleri'nin kabul ve
uygulanmasıyla ilgili yasa TBMM'si tarafından
onaylanarak yürürlüğe girdi.
1929-1930-1931
5 Ocak 1929 - TBMM'sinden çıkartılan bir yasa ile
Anadolu-Bağdat, Mersin, Tarsus, Adana demir yolları
ile Haydarpaşa Limanı satın alındı.
3 Nisan 1930 - Menemen'de Cumhuriyete karşı
ayaklanma yapıldı. Öğretmen yedeksubay Kubilây bu
olayda şehit edildi.
12 Nisan 1931 - Atatürk'ün emriyle Türk Tarih Kurumu
kuruldu.
15 Nisan 1931 - Gazi Mustafa Kemal, üçüncü kez
Cumhurbaşkanı seçildi.
25 Ekim 1931 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal,
Balkan Konferansı'nın Ankara'da yapılan kapanış
toplantısında: "... Balkan milletleri kardeştir... .
İnsanları mesut edeceğim diye onları birbirine
boğazlatmak insanlık dışıdır", diyordu.
1932- 1933
12 Temmuz 1932 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal'in
emriyle Türk Dil Kurumu kuruldu.
4 Ekim 1932 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal,
Diyarbakır gazetesi sahibine verdiği bir demeçte:
"Diyarbakırlı, Vanlı, Erzurumlu, Trabzonlu,
istanbullu, Trakyalı, Makedonyalı, hep bir ırkın
evlâtları, hep aynı cevherin damarlarıdır", diyordu.
26 Ekim 1933 - Türk kadınlarına köy ihtiyar
heyetlerine seçilme ve seçme hakkı tanındı.
29 Ekim 1933 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal,
Cumhuriyetin onuncu yıl dönümü törenlerinde "ONUNCU
YIL SÖYLEVl'ni okudu. Bu söylevinin bir
yerinde şöyle diyordu:".. Türklüğün unutulmuş büyük
medenî vasfı ve büyük medenî kabiliyeti bundan
sonraki inkişafıyla, geleceğin yüksek medeniyet
ufkundan yeni bir güneş gibi doğacaktır.. Ne mutlu
Türk'üm diyene!"
1934- 1935
21 Haziran 1934 - Soyadı Yasası kabul edildi. Bütün
Türk yurttaşlarının öz adından başka bir soyadı
taşımaları zorunlu hale getirildi.
24 Kasım 1934 - Gazi Mustafa Kemal'e, TBMM'sinin
çıkardığı bir yasa ile 'ATATÜRK' soyadı verildi.
3 Aralık 1934 - Hangi dinden olursa olsun, ülkemizde
din adamlarının mâbet ve âyinler dışında dinsel
giysi kullanmaları yasaklandı.
5 Aralık 1934 - Anayasa değişikliği yapılarak, Türk
kadınlarına milletvekili seçme ve seçilme hakkı
verildi.
14 Haziran 1935 - Dil ve Tarih Coğrafya
Fakültesi'nin kuruluş yasası mecliste onaylanarak
kabul edildi.
11 Aralık 1935 - Atatürk, Siyasal Bilgiler
Fakültesi'nin kuruluş yıldönümü nedeniyle yapılan
törene gönderdiği kutlama yazısında şöyle diyordu:
"Yüksek Türk! Senin için yüksekliğin hududu yoktur,
işte parola budur!..."
1936- 1937
20 Temmuz 1936 - Montreux Boğazlar Sözleşmesi
imzalandı. Boğazlar tamamiyle Türk egemenliğine
geçti. Türk askeri, "gayri askeri" adı verilen
yerlere girdi.
9 Ekim 1936 -Türk Hükümeti, Fransız Hükümeti'ne bir
nota vererek Antakya ve İskenderun sancağına
bağımsızlık verilmesini istedi.
27 Ocak 1937 - Hatay'ın Bağımsızlığı, Milletler
Cemiyeti tarafından kabul edildi.
5 Şubat 1937 - TBMM'sinin aldığı bir kararla,
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na: "Cumhuriyetçilik,
milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, lâiklik,
devrimcilik" ilkeleri kondu.
9 Haziran 1937 - Ankara Tıp Fakültesi'nin kurulması
için yasa çıkartıldı.
11 Haziran 1937 - Atatürk, Trabzon'dan, Cumhuriyet
Hükümeti'ne, bütün çiftliklerini ve mallarını Türk
Ulusuna bağışladığını bildirdi.
25 Ekim 1937 - İnönü Başbakanlıktan çekildi.
Başbakanlığa Celâl Bayar atandı.
28/29 Ekim 1937 - Atatürk, son kez Ankara'da
Cumhuriyet Bayramı törenlerine katıldı.
1938
14 Ocak 1938 - Türkiye, Irak, Iran, Afganistan
arasında kurulan "Sâdâbat Paktı", TBMM'si tarafından
onaylandı.
19 Mayıs 1938 - Atatürk, son kez 19 Mayıs Gençlik ve
Spor Bayramı gösterilerini izledi. Rahatsız olmasına
karşın Hatay sorunuyla ilgili güney gezisine çıktı.
20 Mayıs 1938 - Atatürk, Mersin'de askeri geçit
törenini izledi.
24 Mayıs 1938 - Atatürk, Adana'da askeri geçit
törenini izledi.
3 Temmuz 1938 - Antakya'da Türk ve Fransız askeri
heyetleri arasında, Hatay'la ilgili bir antlaşma
imzalandı.
4 Temmuz 1938 - Hatay bunalımı nedeniyle feshedilen
Türk Fransız Dostluk Anlaşması Ankara'da yeniden
imzalandı.
5 Temmuz 1938 - Türk askeri birlikleri, coşkun sevgi
gösterileri içinde Hatay ve İskenderun'a girdi.
Anlaşmada öngörülen yerlerde göreve başladı.
2 Eylül 1938 - Hatay Millet Meclisi toplandı; Tayfun
Sökmen'i Devlet Başkanı seçti.
7 Eylül 1938 - Hatay Millet Meclisi Başkanı A.
Melek, Hükümet Programı'nı sunuşunda şöyle diyordu:
".. Programımızın ruhu ve esası KEMALiZM rejimi ve
bütün icabatıdır.."
17 Ekim 1938 - Atatürk, yakalandığı hastalıktan
kurtulamayarak ilk komaya girdi.
29 Ekim 1938 - Atatürk'ün bulunamadığı Cumhuriyet
Bayramı büyük bir üzüntü içinde kutlandı.
Cumhuriyetin 15. yıl dönümü nedeniyle Atatürk'ün
hasta yatağından Türk Ordusu'na yayınladığı son
bildiride şöyle diyordu:
"... Zaferleri ve mazisi insanlık tarihi ile
başlayan, her zaman zaferle beraber medeniyet
ışıklarını taşıyan Kahraman Türk Ordusu Türk
vatanının ve Türklük dünyasının şan ve şerefini, iç
ve dış her türlü tehlikelere karşı korumaktan
iba-ret olan görevini her an yapmaya hazır ve amade
olduğuna benim ve büyük milletimizin tam bir inan
itimatlınız vardır".
8 Kasım 1938 - Atatürk'ün hastalığının ağırlaştığını
bildiren bir rapor yeniden yayınlandı.
10 Kasım 1938 - Saat dokuzu beş geçe, Türk Ulusu'nun
yetiştirdiği bu en büyük Türk, son nefesini vererek
hayattan ayrıldı.
21 Kasım 1938 - Atamızın tabutu, geçici olarak
Etnografya Müzesi'ne kondu.
10 Kasım 1953 - Atamızın tabutu, yapılan büyük bir
törenle bugünkü Anıt-Kabre kaldırıldı.
|
|
Tasarım ve Programlama Dmax Creative